De Noordpassage, een waar juweel van de Brusselse architectuur, heeft niet altijd de glans gehad die voorbijgangers vandaag de dag fascineert. In de loop der decennia heeft deze iconische passage in het hart van Brussel transformaties, moderniseringen en aantastingen ondergaan die soms ver afstonden van de geest van de ontwerpers. Hoewel de pracht ervan vandaag de indruk wekt van de voorbijgangers die tussen de Nieuwstraat en de Adolphe Maxlaan slenteren, was de architectonische renovatie een uitdaging van lange adem. Een terugblik op de lancering van een titanenwerk dat begon met een sterke ambitie: deze plek zijn oorspronkelijke karakter en uiterlijk teruggeven.

I. DE OPSTART VAN HET PROJECT (1999 - 2000): Een alarmerende stand van zaken

Alles begint in februari 1999. Terwijl de nv Noordpassage de renovatie van de buitengevels voorbereidt, dringt een vaststelling zich op voor de binnengalerijen. De architect van de Directie Cultureel Erfgoed (ex-DMS) en de directeur de vennootschap inspecteren de locatie: het verdict is onverbiddelijk.

De 37 winkelpuien zijn totaal disparaat geworden. De moderniseringsgolven van de jaren 50 tot 70 hebben de visuele eenheid van deze emblematische Brusselse plek ontsierd. Er moet dringend worden ingegrepen om dit erfgoed te vrijwaren.

De opportuniteit van de nummers 14, 16 en 18

In oktober 2000 komen door het faillissement van een huurder drie etalages vrij (nr. 14, 16 en 18). Dat zorgt voor de klik. In plaats van ze in hun huidige staat te verhuren, besluit de vennootschap een pilootproject voor architecturale renovatie te lanceren: een identieke reconstructie van de winkelpuien uit 1881. Het administratieve avontuur begint met het snel verkrijgen van een gunstig advies van de autoriteiten.

II. ONTWERP EN HISTORISCH ONDERZOEK: Het DNA van de Noordpassage terugvinden

Om deze restauratie tot een goed einde te brengen, waren er modellen nodig. Het team steunde op de weinige zeldzame getuigen uit het verleden die nog intact waren in de galerij:

• - La Coutellerie du Roi (nr. 27): Als een ware tijdcapsule is dit de enige winkelpui die sinds 1881 vrijwel ongewijzigd is gebleven. De plint in blauwe hardsteen, de houten kroonlijst en de messing details dienden als absolute referentie. In de kelders werden zelfs de originele metalen structuren teruggevonden!

• - Nr. 23: De elementen in blauwe hardsteen en de originele drempel maakten het mogelijk om de toekomstige normen voor de vloerrestauratie te bepalen.

Deze materiële aanwijzingen, gekruist met de originele plannen van architect Henri Rieck en historische foto's, maakten het mogelijk om een restauratiehandvest te valideren dat trouw bleef aan de eclectische stijl van de 19e eeuw.

III. EEN RENOVATIEWERF VOL HINDERNISSEN

Onder leiding van architect Roger Delfosse en aannemer Jordens starten de werken in mei 2001. Maar het restaureren van erfgoed in Brussel vereist geduld. Wat twee maanden had moeten duren, liep uiteindelijk uit over meer dan een jaar.

Technische en administratieve uitdagingen

Tussen meetfouten van de stenen, het bouwverlof en de minutieuze aanpassingen die de Directie Erfgoed eiste, vorderde de werf tastend. Er moesten niet alleen nieuwe etalages worden gemaakt, maar ook de elektriciteit moest conform worden gemaakt en de interieurs gerenoveerd om toekomstige verhuur mogelijk te maken.

De laatste rechte lijn

Zelfs de allerlaatste momenten waren zwaar: tijdens de plaatsing van de rolluiken verbrijzelden twee etalageruiten, die opnieuw besteld moesten worden. Pas op 18 september 2002, 15 maanden na de eerste spadesteek, werd de voorlopige oplevering uitgesproken.

EEN FUNDEREND SUCCES VOOR HEY BRUSSELSE ERFGOED 

 

Hoewel complex, diende deze eerste werf als laboratorium.

Door "de tanden te zetten" in deze eerste drie units, bewees de nv Noordpassage dat een veeleisende architecturale renovatie mogelijk was. Dit succes gaf het startschot voor een globaal programma dat in de loop van 18 jaar deze galerij haar oude glans heeft teruggegeven, waardoor het een van de mooiste adressen van Brussel is geworden.